Zamlar ve Pranga

2020 yılı hem ülkemiz hem dünya için felaketler ile doluydu. Yeni yıl umut demektir. 2021 yılının da umut dolu olması hepimizin dileğidir. 2021 yılında başta Covid-19’un bitmesini ve herkesin işinin ve geçiminin yerinde olmasını diliyorum…

Yeni yıl yaklaşırken en çok merak edilen konulardan biri de asgari ücrete ne kadar zam yapılacağıdır. Çünkü ülkemizde asgari ücret yalnızca asgari ücret ile çalışanları ilgilendirmeyip asgari ücretin genel ücret artışını etkilemesi nedeniyle toplumun büyük bir çoğunluğunu ilgilendirmektedir.

Bir taraftan zam yapılacağı için mutlu olurken diğer taraftan elektriğe, doğal gaza, suya, gıda ürünlerine(…) çok fazla zam yapılmaması beklenir. Ancak genelde tablo değişmez. Asgari ücret zammı belirlenir ve yeni yıla girdikten sonra ilk bir hafta içinde elektriğe, doğal gaza, suya yağmur gibi zam yağar. Görünen o ki yeni yılda da durum aynı; yeni asgari ücret geçen yıla göre yaklaşık 500 TL artarken daha ilk haftadan elektriğe %6 zam yapılmıştır.

Asgari ücrete yapılan zam insanların alım gücünü artırıyormuş gibi görünse de esasında durum pek de böyle değildir. TÜİK verilerine göre yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında %14.60 olarak gerçekleşmiştir. Ancak TÜİK’in belirlediği enflasyon gerçek enflasyonun yarısı kadardır. Gerçekte enflasyonun %40’a yaklaştığı aşikar olup bunu market, pazar alışverişi yapan her insan rahatça görebilir. Ürünlerin maliyeti artması nedeniyle üreticilerin ürünlerinin fiyatlarını arttırması doğaldır ancak burada sorgulanması gereken husus alım gücünün yetersizliğidir. Dolayısıyla asgari ücrette her ne kadar yaklaşık 500 TL artış yapılmışsa da elektrik, doğal gaz, su, gıda ürünlerine yapılan zamlar bu artışı yok edecektir.

Ekonomi uzmanlarına göre de enflasyon ve asgari ücret arasında uzun dönemli ilişki tespit edilmiş, kısa dönemde ise ilişki anlamsız bulunmuştur. Bu çerçevede uzun dönemde enflasyonda meydana gelen %1’lik bir artış asgari ücreti yaklaşık olarak %2.59 oranında artırmak zorunda olduğu tespit edilmiştir. Tüm bu veriler neticesinde 2021 yılının sonunda aslında 500 TL artışın enflasyonu karşılamadığı sabit hale gelecektir.

Bundan 3-4 sene önce asgari ücret ile çalışan insanlar dişinden tırnağından arttırıp bir şekilde altına dövize yatırım yapmaya çalışıyordu. Bu sene geldiğimiz noktada görüyorum ki yatırım yapmaya çalışmak hak getire insanlar yağ, un gibi temel gıdalara her ay haddinden fazla zam yapıldığı için temel ihtiyaçları stok yapmaktadırlar.

Dolayısıyla asgari ücrete ne kadar zam yaparsanız yapın enflasyon oranını yıl içerisinde asgari ücrete yapılan zam oranına göre koruyamıyorsanız bir problem var demektir. Bu nedenle enflasyondaki artışa bağlı olarak problemi gidermeye çalışırken ürünlere, yiyeceklere sürekli zam yapmak suretiyle alım gücüne pranga vurmuş oluyorsunuz.